พระสงฆ์มีวินัยของพระภิกษุ ที่จะต้องประพฤติให้เป็นผู้มีศีล ชาวพุทธทั่วไปก็มีวินัยของคฤหัสถ์ ที่จะต้องปฏิบัติให้เป็นมาตรฐาน
ชาวพุทธจะต้องดำเนินชีวิตที่ดีงาม และร่วมสร้างสรรค์สังคมให้เจริญมั่นคง ตามหลัก วินัยของคฤหัสถ์ (คิหิวินัย) ดังนี้
กฎ 1 เว้นชั่ว 14 ประการ >>ก. เว้นกรรมกิเลส 4
ข. เว้นอคติ 4
ค. เว้นอบายมุข 6
กฎ 2 เตรียมทุนชีวิต 2 ด้าน >>ก. เลือกสรรคนที่จะเสวนา
ข. จัดสรรทรัพย์ที่หามาได้>>
กฎ 3 รักษาความสัมพันธ์ 6 ทิศ>>
ก. จุดหมาย 3 ขั้น>>ขั้นที่ 1 จุดหมายขั้นตาเห็น
ขั้นที่ 2 จุดหมายขั้นเลยตาเห็น
ขั้นที่ 3 จุดหมายสูงสุด
ข. จุดหมาย 3 ด้าน >>ด้านที่ 1 จุดหมายเพื่อตน
ด้านที่ 2 จุดหมายเพื่อผู้อื่น
ด้านที่ 3 จุดหมายร่วมกัน
ว่ากันว่าหนังสือ "ธรรมนูญชีวิต" ของพระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต) นั้น น่าจะเป็นหนังสือธรรมะที่มีการจัดพิมพ์มากที่สุดเล่มหนึ่งเลยทีเดียว
และอาจจะมากกว่าหนังสือขายดีอีกหลายเล่มก็ได้
เดิมที หน้งสือธรรมนูญชีวิตเล่มนี้ พระพรหมคุณาภรณ์ได้เรียบเรียงขึ้นเป็นครั้งแรกในชื่อว่า "คู่มือดำเนินชีวิต" เมื่อปี พ.ศ. 2519 ต่อมาได้มีการแก้ไขปรับปรุงเนื้อหาและได้เปลี่ยนชื่อเป็นธรรมนูญชีวิตเมื่อปี พ.ศ. 2522 และได้มีการติดต่อขอพิมพ์หนังสือธรรมนูญชีวิตซ้ำเรื่อย ๆ
ท่านได้เขียนบันทึกไว้ในส่วน "คำปรารภ" ของหนังสือ เมื่อ 25 ธันวาคม 2540 ว่า "ได้มีการพิมพ์ซ้ำเรื่อยมาจนในปี พ.ศ. 2533 นับได้เกินกว่า 100 ครั้ง แต่ต่อจากนั้นก็เลิกติดตามสถิติการพิมพ์ เพราะป็นการยากที่จะนับครั้งได้ครบถ้วน"
อย่างเช่นในบ้านข้าพเจ้าก็มีอย่างน้อย 2 เล่ม (เท่าที่เห็น) เล่มหนึ่งเป็นเล่มฉบับภาษาไทย บิดาข้าพเจ้าใช้แจกเป็นที่ระลึกในงานเกษียณอายุราชการ และอีกเล่มหนึ่งเป็นฉบับพิมพ์รวมสองพากย์ (ภาษาไทย และ ภาษาอังกฤษ) เล่มหลังนี้ได้รับแจกมาจากงานพระราชทานเพลิงศพ
(สำหรับภาษาอังกฤษนั้น อาจารย์ Bruce Evans แห่งมูลนิธิพุทธธรรมได้แปลธรรมนูญชีวิตเป็นภาษาอังกฤษเมื่อปี พ.ศ. 2538)
ก่อนปี พ.ศ. 2541 นั้น การจัดพิมพ์หนังสือธรรมนูญชีวิต จะไม่มี "ภาค 1 วินัยชาวพุทธ" อย่างที่เห็นทุกวันนี้ โดยได้มีการผนวกเข้าไว้ และ จัดพิมพ์เป็นเล่มเดียวกันครั้งแรกเมื่อ มกราคม พ.ศ. 2541 โดยในครั้งนั้นใช้ชื่อว่า "ภาค 1 มาตรฐานชีวิตของชาวพุทธ"
"ภาค 1 มาตรฐานชีวิตของชาวพุท่ธ" นั้น เดิมเป็นภาคผนวกของหนังสือชื่อมาตรฐานชีวิตของชาวพุทธ ซึ่งจัดพิมพ์ในปี พ.ศ. 2537
ข้าพเจ้าขอยกข้อความจากหนังสือในส่วน "คำปรารภ" โดยพระพรหมคุณาภรณ์ ดังนี้
มาตรฐานชีวิตชาวพุทธนี้ เกิดจากความดำริที่จะย้ำเน้นถึงความสำคัญของการที่ชาวพุทธควรจะมีขือปฏิบัติกันอย่างจริงจัง โดยรื้อฟื้นข้อปฏิบัติที่พระพุทธเจ้าตรัสแสดงไว้ในสิงคาลกสูตร (ที.ปา.11/172-206) ขึ้นมาส่งเสริมให้เป็นเกณฑ์สำหรับชาวพุทธ ที่จะยึดถือปฏิบัติกันอย่างเป็นมาตรฐานทั่วไป ในการที่จะดำเนินชีวิตและร่วมสร้างสรรค์สังคมให้ดีงามมีความสุขความเจริญ อันจะเป็นการสอดคล้องกับมติดั้งเดิมที่อรรถกถากล่าวว่า สิงคาลกสูตรนั้นเป็น "คิหิวินัย" คือ วินัยของคฤหัสถ์ หรือแบบแผนการดำเนินชีวิตของผู้ครองเรือน (ที.อ 3/134, 151) คู่กันกับ "ภิกขุวินัย" คือ วินัยของพระภิกษุสงฆ์
สำหรับการจัดพิมพ์นั้น ท่านได้จัดให้ "มาตรฐานชีวิตของชาวพุทธ" อยู่เป็นภาค 1 ในหนังสือธรรมนูญชีวิต คล้ายกับจะให้เป็นบทนำเบื้องต้นก่อนจะเข้าสู่เนื้อหาอันพิสดารของ "ธรรมนูญชีวิต"
ในเวลาต่อมา มาตรฐานชีวิตของชาวพุทธ ในหนังสือ ธรรมนูญชีวิต ก็ได้ถูกปรับปรุงใหม่เมื่อสิงหาคม พ.ศ. 2543 และเปลี่ยนชื่อเป็น "วินัยชาวพุทธ" ในที่สุด
วินัยชาวพุทธนี้ถือได้ว่าเป็นเกณฑ์อย่างต่ำสำหรับการดำเนินชีวิตของชาวพุทธ มีความยาวในส่วนนี้เพียงประมาณ 10 หน้าเท่านั้น สามารถอ่านจบได้ในเวลาไม่นาน
หมายเหตุ เรียบเรียงจาก "คำปรารภ" ที่ท่านพระพรหมคุณาภรณ์เขียนไว้เมื่อ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2540 (สมณศักดิ์ในขณะนั้นคือ พระราชาคณะชั้นธรรม ที่ พระธรรมปิฎก)
หนังสือธรรมนูญชีวิตนี้ไม่มีค่าลิขสิทธิ์ แต่เพื่อให้เนื้อหาสาระของหนังสือถูกต้อง แม่นยำ ท่านผู้ใดศรัทธาปรงสงค์จะพิมพ์เผยแพร่ ขอให้ติดต่อขอรับต้นแบบหนังสือ "ฟรี" จากวัดญาณเวศกวัน ต.บางระทึก อ.สามพราน จ.นครปฐม 73210 แล้วนำไปดำเนินการจัดพิมพ์เองตามแต่เห็นสมควร
เนื่องจากหนังสือเล่มนี้ "ไม่มีลิขสิทธิ์" ข้าพเจ้าจึงขอพิมพ์เผยแพร่ (เฉพาะในส่วน 10 หน้าแรก) ไว้ ณ ที่นี้
